მარიამ მაისურაძე: რისთვის გვჭირდება ევროკავშირი - მაჩანჩალას პოზიციაში რომ ვიყოთ?

გვესაუბრება ანალიტიკოსი, 
ფსიქოლოგი მარიამ მაისურაძე: 

_ ქალბატონო მარიამ, ევროკავშირის ელჩი ქართველ ხალხს სამოქალაქო ომითა და გაჭირვებით დაემუქრა. როგორც მან განაცხადა, მალე გაირკვევა, საქართველო ევროპულ ოჯახს ეკუთვნის თუ ბნელ წარსულს დაუბრუნდება. როგორ აფასებთ მის განცხადებას?
_ ადრე დიპლომატიურ კულტურას დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდნენ. პოლიტიკოსები თუ ელჩები ან რომელიმე ქვეყნის ოფიციალური წარმომადგენლები მსგავს შეურაცხმყოფელ განცხადებებს არ აკეთებდნენ. ტენდენცია შეიცვალა და ამგვარ გამონათქვამებს საქართველოშიც ვაწყდებით და უცხოეთშიც. ცუდად ჩანს, როცა ევროკავშირის ელჩი ულტიმატუმს გვიყენებს _ ან ევროკავშირის წევრობა, ან სამოქალაქო დაპირისპირებაო და გეუბნება, რომ საქართველოს ბედი ჯერ გაურკვეველია. მსგავსი განცხადებები დასაგმობია. ელჩებს საზოგადოების წინაშე სხვაგვარი საუბარი მართებთ.
_ ჰერჩინსკი ახსნა-განმარტებისთვის საგარეო საქმეთა სამინისტროშია დაბარებული. კარგი იქნება თუ განმარტავს, რას გულისხმობს ბნელ წარსულში მაშინ, როცა ქართველ ხალხს ნაცების მხარდაჭერისკენ მოუწოდებდა და ბნელ წარსულში ჩვენს დაბრუნებას თავად ცდილობდა?
_ მნიშვნელოვანია დადგინდეს, საიდან მომდინარეობს მსგავსი პრობლემები. ჩვენ გვეუბნებოდნენ, რომ მათხოვრის როლში უნდა ვყოფილიყავით და საჭიროების შემთხვევაში, დასავლეთის მოთხოვნებს მორჩილად დავთანხმებოდით. თან ეს საქართველოსთვის შეურაცხმყოფელი კი არა, მისაღები უნდა ყოფილიყო. ადრე მოსახლეობას დასავლეთის მიერ გაკეთებულ განცხადებების სისწორეში ეჭვი არ შეჰქონდა. მარტო ისიც კმაროდა, რომ ეს დასავლეთმა თქვა. შედეგად, ხალხი ყველაფერს იჯერებდა, რასაც უცხოეთი დემოკრატიის, სიტყვის გამოხატვის თავისუფლების თუ ეკონომიკური განვითარების კუთხით არგუმენტად მოიყვანდა. მთავრობებიც ზედმეტი ახსნა-განმარტებისთვის თავს აღარ იწუხებდნენ. ჩარევის ის ფორმა, რაც ახლა სახეზეა, სწორედ აქედან გამომდინარეობს. 
სოციუმში გაჩნდა შეხედულება, რომ დასავლეთიდან წამოსული სიტყვა არ შეიძლება მცდარი იყოს და რის გაკეთებასაც ის მიგვითითებს, ჩვენთვის სასარგებლოა, რის შედეგებსაც ახლა ვიმკით. აქედან გამომდინარე, პრობლემა ის კი არაა, ახლა ჭკუას რომ გვასწავლიან, არამედ ის, რა დამოკიდებულება დათესეს ხელისუფლებებმა თავის დროზე დასავლეთის მიმართ. ამიტომ მოსახლეობას უნდა დავანახოთ, რა შეცდომებს უშვებს დასავლეთი არამარტო ჩვენი, არამედ საკუთარი მოსახლეობის მიმართაც. საბედნიეროდ, ხალხი დაბრძენდა და დასავლეთის თუ სხვათა გამონათქვამებს ბრმად აღარ ენდობა არამედ,  შესაბამის არგუმენტებს ითხოვს.
_ ბრიუსელი საქართველოს მიმართ რიტორიკას არ ცვლის, კალასი ხელისუფლებას სანქციებით დაემუქრა. 
_ სანქციების დაწესებაზე მუქარა ბოლო დროს ხშირად გვესმის. რთული სათქმელია, ეს რამდენად შესრულდება, რადგან ევროპა, როგორც დამოუკიდებელი სუბიექტი, არ არსებობს _ ის მნიშვნელოვანწილად აშშ-ის გადაწყვეტილებებზეა დამოკიდებული და მის მითითებებს ასრულებს. ჩვენთვის მთავარი არა სანქციებია, არამედ ის, რას რის ფასად ვიღებთ ან ვთმობთ. გვიღირს, საკუთარი ქვეყნის მომავალი ეჭვქვეშ დავაყენოთ მხოლოდ იმიტომ, რომ სანქციები არ დაგვიწესონ?! თუ ქვეყანაში სტაბილურობა გვსურს, მაშინ სანქციებს ყურადღება არ უნდა მივაქციოთ.
ცალკე საკითხია, გვაწყობს თუ არა, საერთოდ, დღევანდელ ევროკავშირში შესვლა, რომელიც არასტაბილურია _ ევროპის ქვეყნები სერიოზული გამოწვევების წინაშე დგანან. ამიტომ ჩვენ რაიმე კავშირში შესვლა, მოქნილობაში მხოლოდ ხელს შეგვიშლის. ის, რომ ჩვენ შეიძლება ევროკავშირში შესვლა არ გვინდოდეს, არ ნიშნავს, რომ რუსეთთან გაერთიანებას ან რაიმე სხვა კავშირში შესვლას ვაპირებთ. ვიმეორებ, საქართველოსთვის გეოპოლიტიკური სიტუაციიდან გამომდინარე, მთავარი მოქნილობაა. რაღაც კავშირში როცა შედიხარ, იქაური წესებით მოქმედებ და გინდა თუ არა, ზედამხედველის მოთხოვნების გათვალისწინება გიწევს, რაც მოქნილობაზე ნეგატიურად აისახება _ იძულებული ხარ, ვიღაცისგან ნაკარნახებ გადაწყვეტილებას დათანხმდე. ამიტომ ჩვენთვის ნებისმიერ კავშირში შესვლა, მოქნილობის დაკარგვა, დამღუპველი იქნება.
ევროკავშირის შექმნას თავის დროზე სხვა ფუნქცია ჰქონდა. ევროპის ძირითადი ქვეყნების ეკონომიკები, ვინც ამ ორგანიზაციაში თავდაპირველად გაწევრიანდა, ერთმანეთთან ურთიერთგადაჯაჭვულია. ჩვენ არ ვართ ევროპის იმ ტერიტორიაზე, სადაც ეს ქვეყნები მდებარეობს. ამიტომ ჩვენი უსაფრთხოება ამ ქვეყნების უსაფრთხოებაზე არ არის დამოკიდებული. ამასთან, ჩვენი ეკონომიკით გამზადებულ ეკონომიკურ სტრუქტურაში შესვლა ყველაფრის რეკონსტრუქციას გამოიწვევს. წარმოიდგინეთ, რამდენად რთულია ნებისმიერი ბიზნესისთვის უკვე დალაგებულ ბაზარზე შესვლა. ამიტომ, ნებისმიერ შემთხვევაში, თუკი ევროკავშირში შევალთ, მაჩანჩალას პოზიციაში ვიქნებით. ამავე დროს, ორგანულად ჩვენი ბედი ევროკავშირზე არ აისახება და არც მათი _ ჩვენსაზე. ჩვენი რეგიონის სპეციფიკიდან გამომდინარე, ევროკავშირმა თავისთან რომც მიგვიღოს, ისეთ დისტანციას დაიჭერს, რომ საქართველოში ომისა თუ ეკონომიკის ჩამოქცევის შედეგები მასზე არ აისახოს. ფაქტობრივად, მათი ზეგავლენის ქვეშ ვიქნებით _ ეკონომიკას და კეთილდღეობას ისე მომართავენ, როგორც თავად აწყობთ, იქ შესვლა ჩვენთვის არც უსაფრთხოების გარანტია იქნება და არც ეკონომიკური. ამიტომ მსგავს ორგანიზაციაში შესვლის მიზეზს ვერ ვხედავ. რისთვის გვჭირდება ევროკავშირი _ მაჩანჩალას პოზიციაში რომ ვიყოთ, ეკონომიკური წესები რომ სხვამ გვიკარნახოს და ვალდებულებები ავიღოთ?! არავინ გვიშლის, საკუთარ ქვეყანაში ეკონომიკის ისე მომართვას, რომ მეტი სარგებელი მივიღოთ. მაშინ რად გვინდა ვიღაცის კარნახი, როგორ ვმართოთ ჩვენი ქვეყნის ეკონომიკა?!
_ ორბანის მარცხი ევროკავშირთან ჩვენს პოზიციებს რამდენად დაასუსტებს. რა მოლოდინები გაქვთ მადიარისგან? 
_ დღეს პოლიტიკური პირები არანაირ ძალას აღარ წარმოადგენენ. ადრე თუ პოლიტიკურ ფიგურას წონა ჰქონდა, დღეს ასე აღარ არის. დასავლეთში კოლექტივისტური მმართველობაა, ამიტომ ფიგურების ცვლილება შედეგებს არ ცვლის _ ის პოლიტიკა გატარდება, რასაც ერთობლივი გადაწყვეტილებით კოლექტივი მიიღებს.
_ აშშ-სთან ურთიერთობის დათბობაზე რას გვეტყვით?
_ დიპლომატიური ურთიერთობის მომხრე ვარ ყველასთან იმ ჩარჩოებში, რაც სარგებელს მოგვიტანს. ურთიერთობებს თუ დავათბობთ, ამაში ცუდი არაფერია. თუმცა, გასათვალისწინებელია ამერიკის დღევანდელი სახე. აშშ ღიად აცხადებს, რომ მისთვის მნიშვნელობა არ აქვს არც ნატო-ს წევრ ქვეყნებთან, არც საფრანგეთთან, კანადასთან ინდივიდუალურად დადებულ ეკონომიკურ საკითხებზე მიღწეულ შეთანხმებას. ტრამპი ღიად აცხადებს: საერთაშორისო კანონი არ მაინტერესებს, ისე მოვიქცევი, როგორც ამერიკის ინტერესებისთვის იქნება სასარგებლოო. ამიტომ, თუ აშშ-ის ინტერესებში იქნება, ფეხი დაგვაბიჯოს _ ასეც მოიქცევა, ხოლო თუ საქართველოში ფულის ჩადება იქნება მისი ინტერესი, ამასაც გააკეთებს. საბოლოოდ უნდა დავიმახსოვროთ, რომ ჩვენი მეგობარი, კეთილისმსურველი არავინ არის. ყველა თავის ქვეყანაზე, რეგიონზე ფიქრობს. ჩვენც საკუთარ ინტერესებზე უნდა ვიზრუნოთ, ჯვარი არც ნატო-ზე უნდა დავიწეროთ, არც ევროკავშირზე, არამედ დღევანდელი მოცემულობით განვსაზღვროთ, რა ურთიერთობა გვაწყობს ევროპასთან, ჩინეთთან, რუსეთთან და ა.შ.
_ რაც შეეხება ახლო აღმოსავლეთში განვითარებულ მოვლენებს, რამდენად იკვეთება მესამე მსოფლიო ომის წინაპირობა?
_ მესამე მსოფლიო ომის დაწყება დამოკიდებულია იმაზე, ამის ინიციატორებს რა ზარალი ან მოგება ექნებათ. თუ საქმე ბირთვულ ომამდე მივა, რაც ბევრ ქვეყანას დააზარალებს, მესამე მსოფლიო ომი არ მოხდება. მაგრამ თუ ბირთვული ომის გარეშე შეათანხმებენ, რა ტიპის იარაღების გამოყენება შეიძლება და რამდენად მისცემს ეს მათ ეკონომიკური რეორგანიზების საშუალებას, მაშინ ამის წინააღმდეგი არ იქნებიან. განსაკუთრებით, თუ გავითვალისწინებთ, რომ აშშ-ის ტერიტორიაზე, კონტინენტზე ეს ომი არ მოხდება. აქედან გამომდინარე, მესამე მსოფლიო ომის დაწყების რისკები ყოველთვის არის. 
თუმცა, ამ შემთხვევაში, ისრაელის ფაქტორი უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე ამერიკის. აშშ და ისრაელი დიდი ხანია, პარტნიორულ ურთიერთობაში არიან. ისრაელის გავლენა აშშ-ზე ბევრ სფეროში იკვეთება, მათ შორის, გავლენიანი ადამიანების კონფლიქტაციაში აშშ-ის ტერიტორიაზე. ასევე, წლების განმავლობაში მიმდინარე საორგანიზაციო ნაწილზე, რა დროსაც აშშ-ის დახმარებით ისრაელის სახელის პოპულარიზაცია ხდებოდა და მათსავე მოსახლეობაში იმ ღირებულებების პროპაგანდირება, რასაც ისრაელი ემხრობოდა და რაც მას აწყობდა. ამიტომ ისრაელის ფაქტორი ყველაზე მნიშვნელლოვანია. ომის დაწყება მისი ინიციატივა იყო. ისრაელის გავლენაზე მეტყველებს ის ფაქტორი, რომ აშშ უცებ, სრულიად მოულოდნელად, ახალ ომში ჩართეს მაშინ, როცა ტრამპი მოვიდა ლოზუნგით, რომ ომების წინააღმდეგია. ამიტომ, ამ შემთხვევაში, ირანის მიმართ ისრაელის ინტერესი მეტად იკვეთება და ბუნებრივია, ამერიკისაც, რომელიც სხვადასხვა კონტინენტებზე მუდმივად ბუნებრივ რესურსებს დასდევს. ამიტომ მესამე მსოფლიო ომის რისკები კი არის, თუმცა ახლა აშშ არ არის იმ პოზიციაში, როცა რქებით ბოლომდე მიაწვება, რადგან ქვეყნის შიგნით ვითარება დაძაბულია. მოსახლეობის მხრიდან მსგავსი კონფლიქტებისადმი მხარდაჭერა, დაბალია. 
_ რაც შეეხება უკრაინას, ევროკავშირმა 90 მილიარდი გამოუყო, რასაც ორბანი ბლოკავდა. ევროპა ომის გაჭიანურებით დროის მოგებას ცდილობს?
_ ვფიქრობ, ეს უფრო აშშ-ის გავლენაა, რადგან ევროპის ტერიტორიაზე ომი არცერთ ევროპულ ქვეყანას არ აწყობდა. აშშ-ის ინტერესი უკრაინის ომთან თავიდანვე მკაფიოდ იკვეთებოდა. კოლექტიური ევროპის გადაწყვეტილებებში ხშირად ჩანს, რომ ის აშშ-ის ინტერესებს უფრო ითვალისწინებს, ვიდრე საკუთარი ხალხისას. მაგალითად, ევროპის მოსახლეობა შოკში იყო, როცა ევროკავშირი რუსეთს თან სანქციებს უწესებდა და თან მისგან ბუნებრივ რესურსებს ყიდულობდა. ამის მიზეზი ის არის, რომ პოლიტიკურ სფეროზე აშშ-ს სერიოზული გავლენები აქვს. მათ ევროპის მმართველებად თავიანთი გამოზრდილი პოლიტიკოსები დასვეს. ამიტომ უკრაინის ომის დაფინანსება, ვფიქრობ, აშშ-ის ინიციატივაა და არა უშუალოდ ევროპის ქვეყნების. ევროპა კარგად იაზრებს, რომ უკრაინა ამ ომს ვერ მოიგებს და საკუთარი ტერიტორიის მახლობლად ომის წარმოება მისთვის წამგებიანია. ეს აშშ-დან ნაკარნახევი გადაწყვეტილებაა.
_ ბოლოს გვითხარით, რა სცენარისთვის ემზადება ოპოზიცია? 
_ ოპოზიცია მშვენივრად იაზრებს, რომ რევოლუციის მოსაწყობად ხალხის რეალური მხარდაჭერა არ აქვს, უბრალოდ, რადგან ფულს უხდიან, იმას აკეთებენ, რასაც კარნახობენ. როგორ მოაწყობენ რევოლუციას, როცა ლიდერი არ ჰყავთ. ლიდერის გარეშე რევოლუციები არ ეწყობა. ამ ხალხს ლიდერი უნდა აგულიანებდეს, რომელიც ოპოზიციაში არ მოძებნება. ზოგ მათგანს საკუთარი ოჯახის წევრიც კი არ უჭერს მხარს. 

თამარ შველიძე